Bebeğe ilk sütün ( ağız sütü ) verilmesi çok önemlidir. Ağız sütü enfeksiyonlara karsı koruyucu maddelerden çok zengin bir besindir. Anne sütünün temiz bir besin olması ve verilirken biberon gibi bir araç gerektirmemesi nedeni ile de yalnız anne sütü ile beslenen bebeklerde enfeksiyon görülme riski azdır. Doğumdan sonraki ilk birkaç saat içinde bebek mutlaka emzirilmelidir. Emzirme öncesi su, şekerli su, mama vb besin maddeleri kesinlikle verilmemelidir. İlk birkaç beslenmede bebeklerin ağız sütünü almaları çok önemlidir. Bebek doğduğunda, ağız sütü memelerde hazırdır. Olgunlaşmış süt salgılanana kadar, ağız sütü bebeğin tüm besin gereksinimlerini karşılar.Bebeğin anne ile aynı odada, hemen yanıbaşında olması ile bebek ile iletişimi artacak ve süt salgısı fazlalaşacaktır. Mama eklenmesi laktasyonu olumsuz etkiler. Süt yetersizse pompa kullanılarak süt yapımı uyarılmalıdır. Bebeğin beslenme sıklığı ve süresi bebeğin isteğine göre ayarlanmalıdır. İlk günlerde süt salgısı iyice artana kadar sık sık emzirilmelidir.
Bebeklere ilk 6 ay sadece anne sütü verilmelidir, altıncı ayda ek gıdalara geçilmelidir. Anne sütü verilmesine yaşamın ilk bir yılı boyunca devam edilmelidir. Anne sütü içeriği bebeğin yaşına fizyolojik özelliklerine göre değişen en uygun besleyicidir. Biyolojik fonksiyonları ve organ sistemlerinin büyümesini düzenleyen büyüme faktörlerini içerir. Bebeği enfeksiyonlardan koruyan faktörler içerir. Her koşulda verilebilir, kontaminasyon sorunu yoktur. Anne ve bebek arasındaki olumlu ruhsal gelişme için önemli bir faktördür. Allerjen değildir ve ekonomiktir. Annede meme kanseri görülme riskini azaltır, kontraseptif etkisi vardır.
Anne sütünün bileşimi laktasyon dönemine, incelenen örneklerin emzirmenin başında ya da sonunda alınmış olmasına, gün içindeki alındığı zaman dilimine, bebeğin miadına ve yaşına göre değişiklikler gösterir.
Anne sütündeki proteinlerin miktarı az ancak biyolojik değeri çok yüksek olduğu için süt çocuğunun ihtiyacını 4-6 ay karşılamaya yeterlidir. Renal solüt yükünün düşük olması hayatın erken aylarında böbrek fonksiyonları immatür olan bebekler için anne sütünün önemli bir üstünlüğüdür. Anne sütündeki nukleotidler protein utilizasyonunu artırır. Diyetle amino asitler yetersiz olduğunda nukleotidler proteinlerin ve esansiyel olmayan amino asitlerin sentezinde kullanılırlar. Anne sütünde 12 ayrı nukleotid olduğu ve bunlardan inozinfosfatın anne sütündeki demirin absorbsiyonunu artırdığı bilinmektedir.
Anne sütü kalorisinin büyük bir kısmı içeriğindeki yağlardan sağlanır. Anne sütü yağları % 98 trigliseridlerden oluşur. Kolostrumda daha fazla olmak üzere anne sütünün poliansatüre ve esansiyel yağlardan zengin olması beyin gelişimi, myelinizasyon, retinal fonksiyonlar ve hücre proliferasyonunun normal olmasını sağlar.
Anne sütünde potasyum, sodyum ve kalsiyum serbest iyonlar olarak, diğer mineraller kompleks bileşikler halinde bulunurlar. Anne sütünde demir konsantrasyonu düşüktür (0.2-0.8 mg/dl). Ancak biyolojik yararlılığı çok yüksektir. İnek sütü ve diğer gıdalarda demirin ancak %5-10’u emilebilirken anne sütünde bu oran %50 civarındadır. Bu nedenle anne sütü ile beslenen çocuklarda ilk 6 ayda demir eksikliği anemisi gelişmez
K ve D vitamini dışında yağda ve suda eriyen vitaminlerin anne sütündeki miktarları bebekler için yeterlidir. Anne sütünde 22 IU/L D vitamini vardır. Anne sütü ile beslenen bebeklerde güneş ışınlarından yeterince faydalanılmadığında rikets gelişebilir. Bu nedenle ilk yılda 15-20 günlükten başlayarak 400 IU D vit verilmesi önerilir.
Anne sütünde 15 mg/L olan K vitamini yenidoğanın ihtiyacını karşılayamaz. Yenidoğanın hemorajik hastalığını önlemek amacıyla 0.5-1.0 mg Kvitamini pareneteral olarak verilmesi önerilir.
Anne sütünde biyolojik fonksiyonları ve başta gastrointestinal sistem ve solunum sistemi olmak üzere çok sayıda organ sisteminin büyüme ve gelişmesini düzenleyen büyüme faktörleri vardır.
Anne sütünde 20’den fazla aktif enzimin varlığı gösterilmiştir. Bunlardan lipaz prematüre bebeklerde yağ sindirimi ve emilimine önemli katkılarda bulunur. Anne sütü lipazının ve bunun hidrolizi sonucu ortaya çıkan lipidlerin Giardia lamblia, Entemoeba histolitica ve Trichomonas enfestasyonlarını önleyici antiprotozoal etkisi vardır.
Anne sütü direkt etkili antimikrobial faktörler, antiinflamatuar faktörler ve immün sistemi modüle eden biyoaktif faktörler içerdiği için enfeksiyonlarda koruma özelliğine sahiptir.
|
